# Avrupa'da artık “ben bir yapay zekâyım” demek zorunlu

Yazar: İbrahim Deniz Sönmez  
Kategori: Kurallar ve hukuk  
Olay tarihi: 2 Ağustos 2026 (2026-08-02)  
Olay: AB AI Act'in 50. madde şeffaflık yükümlülükleri uygulanmaya başladı  
Adres: https://ibrahimdenizsonmez.com/yazilar/avrupada-ben-bir-yapay-zekayim-demek-zorunlu/

> AB yapay zekâ yasasının şeffaflık maddesi 2 Ağustos 2026'da uygulanmaya başladı. Sohbet robotları kendini tanıtacak, deepfake içerikler etiketlenecek.

2 Ağustos 2026, Avrupa Birliği'nin yapay zekâ yasasında aylardır konuşulan tarihti. Mayıs'taki anlaşmayla yüksek riskli sistemlere ait kuralların büyük kısmı 2027'ye ve 2028'e kaydırıldı. O değişikliği içeren düzenleme 24 Temmuz'da AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandı, 27 Temmuz'da yürürlüğe girdi. Yine de 2 Ağustos boş geçmedi. Yasanın şeffaflıkla ilgili 50. maddesi bu tarihte genel olarak uygulanmaya başladı.

Maddenin özü, insanın neyle muhatap olduğunu bilmesi. Ana başlıklarıyla şunları istiyor:

- İnsanlarla doğrudan konuşan bir yapay zekâ sistemi, karşısındakine bir yapay zekâyla konuştuğunu bildirmeli. Durum zaten açıkça belliyse bu şart aranmıyor.
- Gerçek gibi görünen ama yapay zekâyla üretilmiş ya da değiştirilmiş görüntü, ses veya videoyu, yani deepfake içeriği kullanan kişi ya da kurum bunun yapay olduğunu açıklamalı. Sanat, hiciv ve kurgu eserlerinde bu açıklama eseri bozmayacak biçimde yapılabiliyor.
- Kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla yayımlanan ve yapay zekâyla üretilmiş metinler de belirtilmeli. Metin bir insanın editoryal denetiminden geçmiş ve sorumluluğunu biri üstlenmişse bu yükümlülük kalkıyor.
- Duygu tanıma ya da biyometrik sınıflandırma yapan sistemleri kullananlar, bu sistemlere maruz kalan kişileri bilgilendirmeli.
- Ses, görsel, video ya da metin üreten sistemlerin sağlayıcıları, çıktıları makinenin okuyabileceği biçimde işaretlemeli. Bu filigran yükümlülüğünde, 2 Ağustos'tan önce piyasada olan sistemlere 2 Aralık 2026'ya kadar süre tanındı. Bu tarihten sonra piyasaya çıkanlara ise ek süre yok.

## Türkiye'den bakınca

AB yasası, sistemin nerede geliştirildiğinden çok nerede kullanıldığına bakıyor. Avrupalı müşterilere hizmet veren bir Türk [e-ticaret sitesinin](https://www.asd.web.tr) sohbet robotu, Almanya'daki bayilerine yapay zekâyla üretilmiş tanıtım videosu gönderen bir üretici ya da AB'deki bir müşteri adına çağrı merkezi işleten bir firma bu kurallarla karşılaşabilir.

Maddenin istediklerinin çoğu teknik olarak zor değil. Sohbet penceresinin başına bir cümle, videonun köşesine bir etiket, haber bülteninin altına bir not. Zorluk, bunun bir alışkanlığa dönüşmesinde. Bir ajansın hazırladığı reklam videosunda yapay zekâyla üretilmiş bir sahne varsa, bunu bilen kişi ile videoyu yayına veren kişi aynı kişi olmayabilir. Şirket içinde bu bilginin kimden kime aktarılacağını konuşmak gerekiyor.

Yüksek riskli sistemlerin kuralları ertelendi. Sohbet penceresinin başındaki o tek cümle içinse bir erteleme yok.

**Cebe koy:** Avrupa'ya hizmet veren sohbet robotun kendini tanıtmalı, yapay zekâyla ürettiğin videonun üstünde de etiketi olmalı.

## Kaynaklar

- [The AI Act implementation timeline: What changes under the AI Omnibus? (Future of Privacy Forum)](https://fpf.org/blog/the-ai-act-implementation-timeline-what-changes-under-the-ai-omnibus/)
- [EU AI Act Deal: Digital Omnibus Now in Force (Usercentrics)](https://usercentrics.com/knowledge-hub/eu-ai-act-high-risk-delay-article-50-transparency-consent/)
- [Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act), EUR-Lex](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj)

---
Yapay Zekâ Günlüğü, İbrahim Deniz Sönmez: https://ibrahimdenizsonmez.com/yazilar/  
Ücretsiz kitap Kim Korkar HAIn Zekâdan?: https://ibrahimdenizsonmez.com/kitaplar/kim-korkar-hain-zekadan/
