Uluslararası zirvelerin sonunda genellikle herkesin imzaladığı, kimsenin pek hatırlamadığı bir bildiri çıkar. 10 ve 11 Şubat 2025’te Paris’te düzenlenen Yapay Zekâ Eylem Zirvesi’ni hatırlanır kılan ise eksik kalan imzalar oldu.
Fransa Cumhurbaşkanlığı’nın yayımladığı listeye göre zirvenin ortak bildirisini, aralarında Çin, Hindistan, Japonya, Kanada ve Avustralya’nın da bulunduğu 60’tan fazla ülke ile Avrupa Birliği ve Afrika Birliği Komisyonu imzaladı. ABD ve İngiltere imzalamadı. Listede Türkiye’nin adı da yer almıyor.
Metinde neler var
Bildiri, yapay zekânın daha erişilebilir olmasını ve dijital uçurumun daraltılmasını istiyor. Sistemlerin açık, şeffaf, etik, güvenli ve güvenilir olması gerektiğini söylüyor. Pazarın birkaç şirkette toplanmasının önlenmesi, çalışma hayatının geleceği, yapay zekânın çevreye etkisi ve uluslararası iş birliği de metinde yer alıyor. TechCrunch’ın değerlendirmesine göre bu bildiri, önceki İngiltere ve Güney Kore zirvelerinin metinlerine kıyasla daha az iddialı.
Zirvede iki ayrı yaklaşım açıkça görüldü. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, aşırı düzenlemenin bu sektörü boğabileceğini ve Amerikan yapay zekâsının ideolojik önyargıdan ve sansürden uzak durması gerektiğini söyledi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise AB’nin tüm birlik için tek bir kural seti sunduğunu savundu, bürokrasiyi azaltma sözü de verdi. Anthropic’in CEO’su Dario Amodei sonucu kaçırılmış bir fırsat olarak nitelendirdi.
Para da konuşuldu tabii. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron önümüzdeki yıllar için 109 milyar avroluk yapay zekâ yatırımı açıkladı. Von der Leyen ise AB için kamu ve özel kaynaklarla 200 milyar avroluk bir yatırım hedefinden söz etti.
Birden fazla kural kitabı
Hangi yaklaşımın doğru olduğu bu yazının konusu değil. Zirvenin ortaya koyduğu bir şey var ama: Yapay zekâ kuralları dünyada tek tip olmayacak. Bir ülkede serbest olan bir uygulama, başka bir ülkede izne ya da belgeye bağlı olabilecek.
Hem Avrupa’ya hem başka pazarlara iş yapan bir Türk şirketi için bu, birden fazla kural kitabıyla yaşamak demek. Avrupa’nın şartlarına göre kurulmuş bir ürünü başka pazarlara uyarlamak, tersini yapmaktan çoğu zaman daha kolay. Bir özelliği gerektiğinde tek bir pazarda kapatabilecek esneklikte tasarlamak da ileride baş ağrısını azaltır. Bildirilerin bağlayıcı olmadığını, bağlayıcı olanın her ülkenin kendi meclisinde yazılan yasalar olduğunu da akılda tutmak gerek.
Fotoğraflar çekildi, konuşmalar yapıldı, bildiri arşive kalktı. Bu tür haberleri okurken benim aklıma takılan soru hep aynı oluyor: Bu sözlerin hangisi, hangi ülkede, ne zaman yasaya dönüşecek?