Türkçe temel model için bir trilyon token toplandı

Bakan Kacır, AI Tomorrow Summit 2025’te Türkçe temel model için bir trilyon token veri derlendiğini ve süper bilgisayar kapasitesinin artırılacağını söyledi.

Tarayıcınızın sesiyle okunur

Şubat başında TÜBİTAK yöneticileri Meclis komisyonuna Türkçe büyük dil modelinin 300 milyar token ile eğitildiğini, hedefin 1 trilyon olduğunu anlatmıştı. 22 Mayıs 2025’te Ankara’da Yapay Zekâ Politikaları Derneği’nin düzenlediği AI Tomorrow Summit 2025’te konuşan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, bu hedefle ilgili yeni bir rakam verdi: TÜBİTAK BİLGEM Yapay Zekâ Enstitüsü, Türkiye’nin ilk temel büyük dil modeli için 1 trilyon token büyüklüğünde veri derlemiş.

Token, modellerin metni böldüğü küçük parçalar; kabaca kelime parçası diye düşünülebilir. Bir trilyon kulağa sonsuz gibi gelse de büyük modellerin eğitiminde kullanılan veri miktarları düşünüldüğünde, Türkçe gibi tek bir dil için ciddi bir birikim sayılır. Kacır’ın aktardığına göre plan, modeli yalnızca metinle sınırlı bırakmayıp görüntü ve ses de işleyebilecek hâle getirmek.

Hesap gücü meselesi

Bir dil modeli için veri tek başına yetmiyor; o veriyi işleyecek hesap gücü de gerekiyor. Kacır’ın konuşmasında bu tarafa dair rakamlar da vardı. Geçen yıl devreye alınan ARF süper bilgisayarı, yaklaşık 35 bin dizüstü bilgisayarın işlem gücüne denk geliyor ve dünyanın en güçlü 500 süper bilgisayarı arasında yer alıyor. Yapay zekâ ve veri analitiği için yüksek performanslı grafik işlemcilerle donatılmış yeni ARF-ACC altyapısı da kullanıma açılmış. Türk araştırmacıların Avrupa’nın ortak yüksek başarımlı hesaplama girişimi EuroHPC üzerinden erişebildiği MareNostrum 5 ise yaklaşık 380 bin dizüstü bilgisayar gücünde. Hedef, yeni nesil grafik işlemcilerle Türkiye’nin süper bilgisayar kapasitesini kısa sürede üç katına çıkarmak.

Bu, Meclis komisyonunun son toplantısında bir üyenin dile getirdiği şikâyetle de örtüşüyor: Araştırmacılar süper bilgisayardan istedikleri zaman değil, randevuyla yararlanabiliyor. Kapasitenin artması bu bekleyişi kısaltabilir.

İşlerin yarısından fazlası

Kacır, Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki bilimsel yayınlarda dünyada 16. sırada olduğunu, hedefin ilk 10’a girmek olduğunu da söyledi. TÜBİTAK’ın dördüncü yapay zekâ ekosistem çağrısının akıllı üretim, tarım, finans teknolojileri, iklim ve eğitim gibi alanlarda şirketleri, KOBİ’leri ve araştırma merkezlerini desteklediğini hatırlattı.

Bu çağrı, haberin KOBİ’ler için en somut kısmı olabilir. Süper bilgisayar ve temel model haberleri uzak görünür; ama bir üretim firmasının kalite kontrolünde, bir tarım işletmesinin sulama planında ya da bir finans şirketinin müşteri hizmetinde yapay zekâ denemek isteyen bir ekip için destek programları daha yakın bir kapı. Küçük bir işletme için bu tür çağrıları takip etmek, büyük model haberlerini takip etmekten daha çok işe yarayabilir.

Konuşmanın bence en çok üzerinde durulması gereken kısmı ise iş gücüyle ilgiliydi. Kacır, yapay zekânın bugünkü iş gücünün yarısından fazlasını oluşturan meslekleri önemli ölçüde değiştireceği uyarısında bulundu ve gençleri buna hazırlamak için Teknofest ile Deneyap Teknoloji Atölyeleri gibi programları örnek verdi. Vurgunun mesleklerin yok olmasından çok değişmesi üzerinde olması bana makul geliyor. Kitabın altıncı bölümünde ben de benzer bir şey yazmıştım: İşler bütünüyle kaybolmaktan çok, işlerin içindeki görevler değişiyor. Türkçe temel modelin ne zaman ve hangi koşullarla herkesin kullanımına açılacağı ise konuşmada yer almadı.

Kaynaklar

Bu not Yapay Zekâ Günlüğü’nün parçasıdır; tarih, anlatılan gelişmenin tarihidir. Not 21 Ekim 2026’da yayımlandı.

Bu notta geçen terimler

Aynı konudan: Türkiye