Telif hakkı konusunda dünyanın en titiz şirketlerinden biri Disney’dir. 11 Aralık 2025’te bu şirket, OpenAI’a 1 milyar dolarlık hisse yatırımı yapacağını ve 200’ü aşkın karakterini OpenAI’ın video aracı Sora’da kullanıma açacağını duyurdu. Yatırımın yanında ileride ek hisse alma hakkı da elde etti.
Sora’yı hatırlayalım. Eylül 2025’in sonunda ayrı bir uygulama olarak çıkmış, ilk haftalarında telifli karakterlerin izinsiz kullanıldığı videolarla epey tartışma yaratmıştı. Üç ay sonra aynı uygulamada, bu sefer sahibinin izniyle Mickey Mouse dolaşacak.
Anlaşmanın ayrıntıları
- Karakterler: Disney, Pixar, Marvel ve Star Wars dünyasından animasyon karakterleri; Mickey ve Minnie, Disney prensesleri, Karlar Ülkesi, Moana, Oyuncak Hikâyesi, Kara Panter, Yoda gibi.
- Kullanım: Sora kullanıcıları bu karakterlerle kısa video, ChatGPT kullanıcıları görsel üretebilecek. Seçilmiş hayran videolarının Disney+ platformunda yayımlanması da planlanıyor.
- Sınır: Gerçek oyuncuların yüzleri ve sesleri anlaşmanın dışında.
- Süre: Lisans üç yıllık; karakterlerin 2026’nın başlarında kullanıma açılması bekleniyor.
- Öbür yönü: Disney, OpenAI’ın büyük bir müşterisi olacak ve ChatGPT’yi kendi çalışanlarına açacak.
Disney’in CEO’su Bob Iger anlaşmanın yaratıcılar için bir tehdit oluşturmadığını söyledi. Sam Altman ise karakterlerin nasıl kullanılacağına dair sınırları Disney’in belirleyip zamanla güncelleyebileceğini vurguladı. Iger, sürenin başında bir tür münhasırlık olacağını da ima etti ama ayrıntı vermedi. Disney+ tarafı da ayrıca ilginç; Pulse 2.0’a göre bu, üretken yapay zekâ videolarının büyük bir yayın platformuna doğrudan girdiği ilk örneklerden biri olacak.
Dava ile lisans arasında
Aynı Disney, Haziran 2025’te izinsiz karakter görselleri ürettiği gerekçesiyle görsel aracı Midjourney’e dava açmıştı. Büyük içerik sahiplerinin tavrı böylece netleşiyor: izinsiz kullanana dava, izin isteyene lisans. Yapay zekâ ile telif arasındaki kavganın bir kısmı mahkemelerde sürecek, bir kısmı da sözleşmelerle çözülecek gibi.
Bizim taraftan bakınca anlaşmanın kapsamı dar. Sora kullanıcısına belirli kurallar içinde izin veriyor, o kadar. Mahalledeki pastanenin Instagram reklamına yapay zekâyla ünlü bir çizgi film karakteri koymasına izin vermiyor. Bir aracın bir görseli üretebilmesi, o görseli ticari olarak kullanma hakkı doğurmuyor. Sosyal medyada içerik üreten gençler için de aynısı geçerli; bir videonun beğeni toplaması, telif şikâyetiyle kaldırılmayacağı anlamına gelmiyor. İşin öbür ucunda da kendi logosu, maskotu, ürün fotoğrafları olan her işletme var. Onların emeği de birilerinin yapay zekâ aracında izinsiz dolaşabilir.
Bu modelin yerel ölçekte karşılığı olur mu, onu zaman gösterecek. Maskotu bilinen bir gıda markası, kendi çizgi karakterleri olan bir stüdyo ya da bir yayınevi, karakterlerini belli kurallarla yapay zekâ araçlarına açmayı düşünebilir. Şimdilik bu kadar büyük bir anlaşma yalnızca Disney ölçeğinde bir şirketin yapabileceği bir şey.