Şirkette yapay zekâya nereden başlanır? Önce “Bizi ne yoruyor?” diye sorun

Yapay zekâ prize takılan bir kutu değil. Gerçek projeler sıkıcı ama paraya dönüşen işlerle başlar: teklif hazırlamak, fatura okumak, şirketin hafızasını toplamak.

Muzaffer Bey’in organize sanayide bir mobilya fabrikası var. Telefonu açtığımda selam bile vermeden konuya girdi: “Hocam, bize de bir yapay zekâ lazım.” Ne yapmasını istediğini sordum. Kısa bir sessizlikten sonra cevap geldi: “Her şeyi. Karşıdaki Rıfat’ın fabrikası almış, fuarda anlatıp duruyor.”

Yapay zekâ projelerinin yarısı böyle başlar: bir ihtiyaçla değil, bir kıskançlıkla.

Yapay zekâ bir kutu değildir

Yapay zekâ, depoya konan bir makine gibi satın alınıp prize takılan bir kutu değil. Daha çok yeni işe alınan, çok yetenekli ama şirketi hiç tanımayan bir eleman gibi. Bu elemana ne iş vereceğinizi bilmiyorsanız, en yetenekli eleman da kahve içip oturur.

Önce dert, sonra araç

Yapay zekâ projesinin ilk sorusu “Hangi yapay zekâyı alalım?” değildir. İlk soru şudur: “Sizi en çok ne yoruyor?” Muzaffer Bey’in ekibine bu soruyu sorduğumuzda cevaplar yağdı:

  • Satış: “Her teklif için katalogdan ürün kodlarını tek tek bulup Excel’e yazıyoruz. Bir teklif yarım gün sürüyor.”
  • Muhasebe: “Tedarikçi faturalarını sisteme elle giriyoruz.”
  • Üretim şefi Ramazan Usta: “Bir makine arıza verince geçen sefer ne yapıldığını hatırlayan tek kişi benim. Ben izne çıkınca fabrika duruyor.”
  • Müşteri hizmetleri: “Her gün aynı on soruyu cevaplıyoruz.”

İşte gerçek yapay zekâ projeleri bunlar. Robotlar, hologramlar, konuşan duvarlar değil. Teklif hazırlamayı hızlandırmak, belgeleri okumak, şirketin hafızasını bir yere toplamak, tekrar eden soruları cevaplamak. Sıkıcı ama paraya dönüşen işler.

“Verilerimiz var” yanılgısı

Her patron toplantıda “Bizim verimiz çok, yıllardır kayıt tutuyoruz” der. Sonra verilere bakarsınız: aynı ürünün üç farklı isimle kayıtlı olduğu üç Excel dosyası, yarısı kurşun kalemle yazılmış bir defter, şifresini bilen kişinin emekli olduğu bir muhasebe programı ve en önemli veri kaynağı olarak Ramazan Usta’nın kafası.

Yapay zekâ ne okutursan onu söyler. Dağınık veriyle çalışan yapay zekâ dağınık cevap verir. O yüzden projelerin önemli bir kısmı aslında yapay zekâ değil, ev temizliğidir.

Demo büyüsüne kapılmayın, küçük başlayın

İlk denemede sistem harika çalışır, on sorudan sekizini mükemmel cevaplar, herkes alkışlar. Sonra gerçek müşteriler gerçek sorular sorar: yazım hatalı, yarım cümleli, alakasız. Kalan o yüzde yirmilik zor kısım, işin asıl emek isteyen kısmıdır. Bu yüzden tavsiyem hep aynı: Tek bir dert seçin. Önce içeride, çalışanlarla deneyin. Hataları görün, düzeltin. İşe yaradığını görünce büyütün.

Gizli bilgi kapıdan çıkmasın

Çalışanlarınızın bir kısmı büyük ihtimalle ücretsiz yapay zekâ uygulamalarını zaten kullanıyor. Müşteri listesi ve fiyat tablosu iyi niyetle bir sohbet kutusuna yapıştırılabiliyor. Her şirketin basit bir yapay zekâ kullanım kuralı olmalı: hangi araçlar kullanılabilir, hangi bilgiler asla paylaşılmaz. İki sayfalık bir belge bile yeter. Yasaklamak işe yaramıyor; kurallı serbestlik en iyisi.

Altı ay sonra

Muzaffer Bey’in fabrikasında teklifler yarım günden bir saate indi. Faturalar okunup ön kayıt yapılıyor. Ramazan Usta’nın hafızası artık bir arama kutusunda. Hologram yok, konuşan duvar yok. Ama ekip her hafta saatlerce zaman kazanıyor.

Yapay zekâ projesi “Ne alalım?” diye değil, “Bizi ne yoruyor?” diye başlar. Küçük başla, verini temizle, kuralını koy.

Şirketinizde nereden başlayacağınızı birlikte bulmak isterseniz dipro.ai ekibiyle yanınızdayız.

Bu yazı, Kim Korkar HAIn Zekâdan? kitabının 7. bölümünden kısaltılarak alındı. Kitabın tamamı ücretsiz.