Ağustos 2025’in ikinci yarısında iş dünyasının toplantılarında bir rakam dolaştı: %95.
18 Ağustos’ta Fortune, MIT’nin NANDA girişiminin hazırladığı “The GenAI Divide: State of AI in Business 2025” başlıklı raporu haberleştirdi. Raporun baş yazarı, NANDA’da araştırmacı olan Aditya Challapally. Rapora göre şirketlerdeki üretken yapay zekâ pilot projelerinin yalnızca yaklaşık %5’i gelirde hızlı bir artış sağlıyordu. Geri kalanların kâr-zarar tablosuna ölçülebilir bir etkisi ya çok azdı ya da hiç yoktu.
Rakam çabucak “yapay zekâ projelerinin %95’i çöp” diye özetlendi. Raporun dayanağına bakınca tablo biraz farklı görünüyor: yaklaşık 150 yöneticiyle görüşme, 350 çalışanla anket ve kamuya açık 300 yapay zekâ uygulamasının incelenmesi. Ölçüt de belli: hızlı gelir artışı. Belirli bir örneklemde, belirli bir başarı tanımına göre çıkmış bir sonuçtan söz ediyoruz. Araştırmacılar başarısızlığın nedenini modellerin kalitesinde görmüyor, bir “öğrenme açığına” bağlıyor. Genel amaçlı araçlar bireysel kullanımda işe yarıyor, ama şirketin iş akışından öğrenmedikleri ve ona uyum sağlamadıkları için kurumsal kullanımda tıkanıyor.
Rapordaki diğer bulgular
- Satın almak daha başarılı. Uzman tedarikçilerden alınan çözümler ve ortaklıklar yaklaşık %67 oranında başarıya ulaşırken, şirket içinde geliştirilen projeler bunun ancak üçte biri kadar başarılı oluyor.
- Bütçe ile getiri farklı yerlerde. Üretken yapay zekâ bütçelerinin yarısından fazlası satış ve pazarlama araçlarına gidiyor, ama en yüksek getiri arka ofis otomasyonunda, yani dış kaynak maliyetlerini azaltan ve operasyonu sadeleştiren işlerde görülüyor.
- Çalışanlar izinsiz kullanıyor. Rapor, şirketin onaylamadığı ChatGPT gibi araçların çalışanlar arasında yaygın biçimde kullanıldığını da gösteriyor.
Bu bulgular, Türkiye’de şirketlerle yürüttüğümüz yapay zekâ çalışmalarında gördüklerimizle de örtüşüyor. Projeler çoğu zaman bir fuarda izlenen gösterişli bir sunumla başlıyor ve müşteriye dönük, vitrinlik işlere yöneliyor. Zaman kazandıran işler ise genellikle sıkıcı olanlar: fatura girişi, teklif hazırlama, şirket içinde belge arama. Çalışanların zaten kullandığı araçlar da çoğu zaman yönetimin haberi olmadan işin içinde.
%95 rakamı, yapay zekânın şirketlere ne kadar zor yerleştiğini gösteriyor. Raporun geri kalanı ise bu zorluğun büyük kısmının teknolojiden çok işe nereden başlandığıyla ilgili olduğunu anlatıyor.