Dünya DeepSeek’i ve borsadaki sarsıntıyı konuşurken Ankara’da daha sessiz ama bizi doğrudan ilgilendiren bir toplantı yapıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yapay zekâ üzerine kurduğu araştırma komisyonu, 28 Ocak 2025’te çalışma takvimini ve kimleri dinleyeceğini konuştu.
Komisyonun resmî adı uzun ama işini iyi anlatıyor: yapay zekânın kazanımlarına yönelik atılacak adımları belirlemek, bu alanda hukuki altyapıyı oluşturmak ve yapay zekâ kullanımının risklerine karşı tedbirleri belirlemek. Fırsat da tehlike de aynı masada yani. Başkanlığa, komisyonun ilk toplantısında oy birliğiyle Eskişehir Milletvekili ve eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez seçildi. Eskişehir’de yaşayan biri olarak bu ayrıntıyı not etmeden geçemedim.
Tutanağa ve basına yansıyan açıklamalara göre masadaki başlıklar şunlar:
- hukuki ve etik çerçeve,
- kişisel verilerin korunması,
- algoritmaların ayrımcılık yapma riski,
- istihdama ve iş gücüne etkiler,
- eğitim ve ulusal güvenlik,
- Avrupa Birliği’nin yapay zekâ yaklaşımı.
Üyeler Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı gibi kurumların dinlenmesini önerdi. Akademi, özel sektör ve sivil toplumla birlikte çalışılacağı da açıklandı. Başkanın tutanağa geçen sözlerine göre komisyonun önünde yaklaşık dört aylık bir süre var.
Raporun yolu, kanunun yolu
Bir ayrımı akılda tutmak lazım. Meclis araştırma komisyonları kanun yapmaz. Uzmanları dinler, inceleme yapar ve sonunda önerilerini bir rapora döker; kanunlar ayrı bir süreçle yazılır. Yine de bu raporlar ileride gelecek düzenlemelerin fikir zeminini oluşturur. Bugün o masada konuşulanlar, birkaç yıl sonra şirketlerin uyması gereken kurallar olarak karşımıza çıkabilir.
Bu arada ayrı bir yapay zekâ kanunu olmasa da kişisel verilerle ilgili KVKK hükümleri bugün de geçerli. Çalışanlarının hangi yapay zekâ araçlarını hangi verilerle kullandığını bilmeyen bir şirket, yeni kurallar gelmeden de açık veriyor demektir. Odalar ve sektör dernekleri üzerinden komisyona görüş iletmek de mümkün.
Komisyon tutanakları herkese açık. Hangi kurumun neyi önemsediğini, hangi kaygının öne çıktığını merak eden herkes Meclis’in sitesinden bu konuşmaları okuyabilir. Haberin başlığıyla yetinmeyip tutanağın kendisine bakmak, yapay zekâ çağında da işe yarayan eski bir alışkanlık.